Jaargangen

Kies jaargang

Kies categorie

Winnaar Nominatie
< Terug naar overzicht

Politieacademie

Renovatie
Nieuwe situatie

Projectomschrijving


Projectomschrijving

Het gebouw, ontworpen door architect Jan van Hardeveld in 1932, gaat met deze transformatie een nieuwe periode in. Markant middelpunt is het centrale atrium, een met 25 meter hoge boogvormige spanten overkapte voormalige binnenplaats, het nieuwe hart van de academie. Hier is de mediatheek en vinden de studenten vele studieplekken op balkons en in de voormalige breviergangen. Een lounge met terras op het nieuwe plein vormt een welkome ontmoetingsplek. Via een loper vanaf het nieuwe parkeerplein komt de bezoeker in een ruime nieuwe vestibule en van daar uit bereikt men het atrium, de congreszaal, het restaurant in de voormalige kapel en de onderwijs- en kantoorruimtes. In twee nieuwe vleugels zijn bijzondere functies ondergebracht, zoals schietbanen, vier praktijkhuizen voor de opleiding forensisch onderzoek en voor oefeningen Plaats Delict en een onderzoeksgarage verkeer. In het oude gebouw bevinden zich de rijstimulatoren. Werken en leren is minder plaatsgebonden in het nieuwe gebouw en het ontwerp daagt uit tot (samen) werken, leren en kennisoverdracht. Het van oorsprong wat gesloten complex is daarvoor transparanter gemaakt met nieuwe openingen in de gangen, gedragen door stalen portalen. De in het verleden dicht getimmerde zolders zijn weer in hun volle hoogte teruggebracht en zijn prettige werklandschappen geworden. Ook het interieur is ontworpen door Atelier PRO en Studio Leon Thier. Met deze transformatie kon het monumentale, als Klein Seminarie gebouwde complex worden behouden en gaat het een nieuw leven tegemoet. Door een slimme combinatie van het gebruik van aardwarmte in de winter, aardkoeling in de zomer, een overdruksysteem en achterzetramen, kon het gebouw heel comfortabel worden en konden toch de bestaande monumentale vensters worden behouden. Door de intensivering van het oude gebouw bleek het mogelijk om de omliggende tuin vrij te maken van de aanwezige bouwsels. Het parkachtige landschap werd teruggebracht met grasvelden en een grote vijver voor opvang van hemelwater. Met respect is de oorspronkelijke architectuur van dit rijksmonument in oude glorie hersteld en zijn lelijke verbouwingen die aangebracht zijn vanaf de jaren zeventig van de vorige eeuw verwijderd. De nieuwe ingrepen zijn uitgevoerd in een markante architectuurtaal met stalen onderdelen, die mooi passen bij de oude baksteen architectuur.



Criteria

Duurzaamheid

In het ontwerp voor de gerenoveerde Politieacademie is gekozen voor herstel van de oorspronkelijke schoonheid van het ontwerp van architect Jan van Hardeveld uit 1935 en het teniet doen van de lelijke verbouwingen die sinds 1973 in de gebouwen hebben plaatsgevonden. Kenmerk van het ontwerp voor de renovatie en restauratie van het complex zijn de begrippen slim en vitaal. Vitaal, omdat het oorspronkelijke pand zo is geïnterpreteerd, dat het gebouw weer langdurig geschikt is voor een nieuw gebruik. Slim, omdat er gebruik gemaakt is van technieken die aansluiten bij het bestaande complex. Zo is er warmte- en koudeopslag in de bodem toegepast en konden de monumentale ramen worden gehandhaafd door een combinatie van een slim overdruksysteem met achterzetramen en geïsoleerde borstweringen. Het gebouw werd zo energiezuinig en comfortabel, zonder karakterverlies en aantasting van het monument.

Vitaliteit

De oorspronkelijke setting van een tuinachtige voorzijde langs de Arnhemseweg en een parkachtige kant aan zuid- en westzijde zijn teruggebracht. Ook is een sterk landschappelijk element in het ontwerp de nieuwe vijverpartij aan de zuidzijde. Daarmee werd het wateroppervlak vergroot, als extra waterberging ter compensatie voor het grotere bebouwde oppervlak en verharding. Door restauratie en verdunning van dichtgegroeide vegetatie verschijnt vanaf de Arnhemseweg de oude gevel weer als in 1935. En subtiel toont zich ook de nieuwe ingreep: ‘de oude dame’ draagt de nieuwe aureool van het nieuwe glazen Atriumdak, symbool voor dit nieuwe wervings-, selectie-, opleidings- en kenniscentrum voor de politie, een belangrijke maatschappelijke functie. Door de keuze voor transformatie van het gebouw in de 16 hectare omgeving kon dit monument in zijn parkachtige setting behouden blijven voor Apeldoorn.

Sublimatie

Binnen één karakteristiek geheel is het bestaande monument soms sober, solide en voornaam, en elders juist weer fris, licht, flexibel en neutraal, afhankelijk van het toenmalige programma. De nieuwbouw volgt dit principe: toevoegingen zijn solide, ruim en onderscheidend, maar nu licht en eigenzinnig vormgegeven. De stille evolutie die binnen het gebouw in 1935 was ingezet wordt anno 2010 ingestoken met een architectuur die krachtig is in zichzelf, met respect voor het oude, waardoor dit als het ware wordt uitgelicht. Daartoe is voor de nieuwe elementen gebruik gemaakt van voornamelijk staal en glas. Oude authentieke wand- en vloertegels en terracotta gevelelementen zijn teruggevonden in de kruipruimten onder het gebouw en weer herplaatst. Het oude uurwerk in de kerktoren is hersteld waardoor haar functie is teruggekeerd. De nieuwe gebouwen zijn satellieten van het oude hoofdvolume. Toen rijzig en verticaal. Nu horizontaal en met materialen die letterlijk lichter in gewicht zijn.

Dierbaarheid

Tijdens het ontwerpproces heeft de Politieacademie haar eigen gemeenschap en het publiek gedurende de 8 jaar van ontwerp en bouw steeds op de hoogte gehouden van elke stap in het ontwerpproces, met gedrukte berichten en een website. De verbouwing en Transformatie van het gebouw kreeg eind 2010 de publieksprijs bij de ‘Nacht van de Architectuur’. Op dezelfde avond won het complex ook de Vakjuryprijs. Beide prijzen maken duidelijk, dat publiek en vakgenoten onder de indruk zijn. Voor de Politiegemeenschap zelf was de keuze voor behoud en Transformatie belangrijk. Door het realiseren van een concernlocatie kon de kwaliteit van het Politieonderwijs behouden en verbeterd worden, een belangrijke doelstelling voor de hele Nederlandse gemeenschap. Na oplevering bleek het indrukwekkende centrale Atrium de communicatie zozeer te verbeteren, dat het e-mailverkeer met de helft terugliep.

Professionaliteit

Via een Europese aanbesteding werd de architect geselecteerd en ook de adviseurs werden naast kennis en ervaring geselecteerd op hun ideeën vanuit ieders eigen vakgebied voor de Transformatie van het Monument, gebaseerd op de visie van de architect. Het ontwikkelingsproces kenmerkte zich door een grote mate van stabiliteit. Het ontwerpteam bleef alle jaren uit dezelfde personen bestaan, net als de gemeentelijke vertegenwoordigers. Daardoor ontstond er een grote mate van continuïteit in de gedachtevorming rond het ontwerp en de uitwerking daarvan in het eindresultaat. De projectmanager en de opdrachtgever zorgden steeds voor een adequaat overleg met omwonenden, gemeentelijke vertegenwoordigers en andere belanghebbenden. Door een heldere communicatie en open berichtgeving over de stappen in het ontwerpproces konden belanghebbenden op tijd hun visie geven.

Economie

Het doel van de Politieacademie was om bij alle beslissingen de economisch beste keuze te maken. Dat speelde al bij de keuze voor transformatie van het Monument of het realiseren van nieuwbouw elders. Ook bij de keuze voor de leden van het ontwerpteam, was de optimale balans tussen geleverde kwaliteit en kosten de belangrijkste drijfveer. Het zou moeilijk zijn geweest om voor dit grote gebouw een niet openbare instelling of bedrijf te vinden. Door het realiseren van de landelijke concernlocatie voor de Politieacademie kon het Monument behouden blijven. Met het ontwerp van de architect en de moderne installatietechnieken bleek het bovendien mogelijk om zelfs een hogere kwaliteit te bereiken dan met nieuwbouw mogelijk was geweest.

Innovatie

Door het binnenhof te overkappen is een indrukwekkende binnenruimte ontstaan: een representatieve centrale plek; het nieuwe hart van de organisatie. Het imposante dak wordt gedragen door hoge stalen boogspanten en zorgt in deze ruimte voor prachtig hoog invallend daglicht. De spanten hebben de vorm van een omgekeerde kettinglijn, als een vrij hangend halssnoer dat aan beide uiteinden wordt vastgehouden. In het interieur is voor de nieuwe elementen gebruik gemaakt van warme kleuren, met hier en daar een accent. Een uitgekiend plan biedt het optimum tussen de mogelijkheden van de bestaande en nieuwe ruimten en de wens om waar het kan het nieuwe werken in te voeren. Gebouw en interieur zijn zo een geheel geworden. Door een slim overdruk ventilatiesysteem en achterzetramen konden de bestaande karakteristieke stalen ramen worden gehandhaafd. Door warmteopslag in de bodem is het gebouw zeer energiezuinig. Hemelwater wordt teruggebracht in de boden.